{"id":16490,"date":"2026-04-13T13:00:15","date_gmt":"2026-04-13T13:00:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tukid.org\/?page_id=16490"},"modified":"2026-04-13T15:20:33","modified_gmt":"2026-04-13T15:20:33","slug":"suleyman-demirelin-tarih-kokan-altin-kalemi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/kalem-alani\/suleyman-demirelin-tarih-kokan-altin-kalemi\/","title":{"rendered":"S\u00fcleyman Demirel&#8217;in Tarih Kokan Alt\u0131n Kalemi"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"16490\" class=\"elementor elementor-16490\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-9c13e9f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default sc_fly_static\" data-id=\"9c13e9f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-extended\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2f78352 sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"2f78352\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1bf415e sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-trx_sc_title\" data-id=\"1bf415e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"trx_sc_title.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div\t\tclass=\"sc_title sc_title_default\"><span class=\"sc_item_subtitle sc_title_subtitle sc_item_subtitle_above sc_item_title_style_default\">PROF. DR. MUH\u0130TT\u0130N \u015e\u0130M\u015eEK'\u0130N KALEM\u0130NDEN<\/span><div class=\"sc_item_title_wrap sc_position_above\"><h2 class=\"sc_item_title sc_title_title sc_item_title_style_default\"\n\t\t\t><span class=\"sc_item_title_line_left\"><\/span><span class=\"sc_item_title_text\">S\u00fcleyman Demirel'in Tarih Kokan Alt\u0131n Kalemi<\/span><span class=\"sc_item_title_line_right\"><\/span><\/h2><\/div><\/div><!-- \/.sc_title -->\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-49b300d sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"49b300d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2ca29d4 sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2ca29d4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u00dccra bir Anadolu kasabas\u0131nda do\u011fmu\u015f, b\u0131rak\u0131n\u0131z kasabay\u0131 ilinde bile lise olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Afyon\u2019da leyl-i meccani okumu\u015f. Sonra d\u00f6neminin en \u00f6nemli \u00fcniversitesi (\u015fimdi de \u00f6yle ya) olan \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesine girmi\u015f. Ba\u015far\u0131 ile bitirmi\u015f. Devlet onu Amerika\u2019ya g\u00f6ndermi\u015f tekrar \u00fclkesine d\u00f6nerek \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta genel m\u00fcd\u00fcr olmu\u015f bir isim.<\/p><p>\u0130yi bir m\u00fchendis olarak Devlet Su \u0130\u015fleri\u2019nin ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f olan bu gen\u00e7 adam. 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n sonunda siyasilerin g\u00f6zdesi haline gelmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015farman\u0131n getirdi\u011fi \u00f6z g\u00fcveni bilenler bilir. Tombul ve sevimli adam kabu\u011funa s\u0131\u011fm\u0131yordu.<\/p><p>Her \u015fey \u00e7ok iyi gidiyordu. H\u00fckumetin ciddi deste\u011fi vard\u0131 ona. Ba\u015fbakan Adnan Menderes ona \u00e7ok g\u00fcveniyordu. Bakanlar hakeza. Ankara\u2019n\u0131n \u015fifrelerini \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f, kimsenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek gibi bir gayret i\u00e7inde olmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat yap\u0131p ettiklerini ba\u015fbakana \u00e7ok g\u00fczel anlatt\u0131r\u0131yordu. Yat\u0131r\u0131mlar, yat\u0131r\u0131mlar\u2026<\/p><p>\u00dclke on y\u0131ld\u0131r \u015fantiyeye d\u00f6nm\u00fc\u015f; yap\u0131lmayan i\u015fler yap\u0131l\u0131r olmu\u015ftu.<\/p><p>Fakat ne olduysa 27 May\u0131s 1960 g\u00fcn\u00fc saat 03.00\u2019da t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019yi sarsan o g\u00fcr sesli komutan\u0131n okudu\u011fu bildiriyi o da duymu\u015ftu. Askeri idare kendilerine bir ba\u015f aram\u0131\u015flar, emeklili\u011fe haz\u0131rlanan ve \u0130zmir\u2019de kendine yeni bir hayat kurmaya haz\u0131rlanan Org. Cemal G\u00fcrsel\u2019i apar topar Ankara\u2019ya getirmi\u015f ve Devrim Komite Konseyi Ad\u0131n\u0131 verdikleri bir uydurma y\u00f6netimin ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmi\u015flerdi. Cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan, bakanlar, \u00fcst d\u00fczey parti y\u00f6neticileri tutuklanm\u0131\u015f uydurma mahkemelerde yarg\u0131lanan y\u00fczlerce ki\u015fi \u00e7e\u015fitli cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f; ba\u015fbakan iki bakan\u0131 ile birlikte idam edilmi\u015f, y\u00fczlerce yeti\u015fmi\u015f insan zindanlara t\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, onlarca siyaset\u00e7i yasaklanm\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcst\u00fcne \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 serpilmi\u015fti. Partiler kapat\u0131lm\u0131\u015f siyaset yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015fti.<\/p><p>Zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 hayat. Bedbinlik artm\u0131\u015f, adalete g\u00fcven zay\u0131flam\u0131\u015f, millet can\u0131ndan \u00e7ok sevdi\u011fi askerlere d\u00fc\u015fman edilmi\u015fti.<\/p><p>Hayat\u0131n\u0131n ilk darbesi idi. Oldum olas\u0131 serin kanl\u0131 bir adamd\u0131. Gen\u00e7li\u011finden bu yana her olaya mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde bakan, ne sevincini ne de \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc belli eden bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131. Kadere teslimiyetinden midir, m\u00fchendislik nosyonunun getirdi\u011fi mant\u0131ktan m\u0131d\u0131r nedir? Bu olaya da \u00f6yle bak\u0131yordu. Bundan sonra ba\u015f\u0131na gelecekleri de \u00f6yle kar\u015f\u0131layacakt\u0131. Bu darbe onu bireysel olarak \u00e7ok etkilememi\u015fti, lakin \u00fclkeyi \u00e7ok derinden etkiledi\u011fi kesindi.<\/p><p>2 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc bu fetret devri. Nam-\u0131 di\u011fer Cemal A\u011fa Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmi\u015fti. Bir g\u00fcn bir m\u00fcjde verdi T\u00fcrkiye\u2019ye, siyasi partiler kurulabilecek, faaliyet g\u00f6sterebileceklerdi. Kapat\u0131lm\u0131\u015f olan Demokrat Parti\u2019nin se\u00e7menleri -ki merkez sa\u011f\u0131 olu\u015fturuyorlard\u0131- Adalet Partisi ad\u0131nda bir parti kurmu\u015flard\u0131. Partinin ba\u015f\u0131nda Rag\u0131p G\u00fcm\u00fc\u015fpala bulunuyordu. Haziran 1964\u2019de Rag\u0131p G\u00fcm\u00fc\u015fpala\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine, parti i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalar, gerilimli g\u00fcnler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 28 Kas\u0131m 1964 g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan Adalet Partisi (AP) Genel Kongresinde genel ba\u015fkanl\u0131\u011fa aday oldu. Sadettin Bilgi\u00e7, Tekin Ar\u0131burun ve Ali Fuat Ba\u015fgil gibi kurt politikac\u0131lar ve g\u00fcng\u00f6rm\u00fc\u015flerin de aday oldu\u011fu bu kongrede delegelerin b\u00fcy\u00fck tevecc\u00fch\u00fc ile partinin genel ba\u015fkan\u0131 olmu\u015ftu. 1965 Genel se\u00e7imleri sonucunda da 41 ya\u015f\u0131nda cumhuriyet tarihinin en gen\u00e7 ba\u015fbakan\u0131 oluyordu.<\/p><p>T\u00fcrk siyasetinde etkisi uzun y\u0131llar devam edecek bir akt\u00f6r vard\u0131 art\u0131k.<\/p><p>Yapt\u0131\u011f\u0131 icraatlar ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 olaylar nedeni ile T\u00fcrk milletinin ona takt\u0131\u011f\u0131 lakaplar ile an\u0131l\u0131yordu. Su M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Barajlar Kral\u0131, Morison S\u00fcleyman, \u00c7oban S\u00fcl\u00fc, \u015eapka, Bir Bilen, Zenit S\u00fcleyman, Baba\u2026<\/p><p>1964\u2019ten 1980 y\u0131l\u0131na kadar bir\u00e7ok h\u00fckumetler kurdu, ba\u015fbakan olarak hizmet etti. En olmaz denilen anda h\u00fck\u00fcmetler kurdu. Daha \u00e7ok koalisyon h\u00fckumetleri idi. 16 y\u0131l boyunca askerlerin s\u00fcrekli y\u00f6netimde olma ya da s\u00f6z sahibi olma ad\u0131na oturtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan demokrasimiz kesintiye u\u011frat\u0131l\u0131yor, mehter mar\u015f\u0131 gibi iki ileri bir geriye gidiyordu. Biraz filizlenen, ye\u015fillenen bu gen\u00e7 fidan k\u00f6k\u00fcnden kesilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Ba\u015fbakan Demirel her seferinde salvolardan hafif yaralarla kurtuluyor ve tekrar g\u00f6reve geliyordu.<\/p><p>1970\u2019in ikinci yar\u0131s\u0131 \u00fclkede \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ge\u00e7iyordu. Bir taraftan ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131, 1974 K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131ndan dolay\u0131 Bat\u0131n\u0131n ambargosu, daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc ise sa\u011f-sol, alevi-s\u00fcnni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131. \u00dcniversiteler kapal\u0131 oldu\u011fu g\u00fcnler, a\u00e7\u0131k oldu\u011fu g\u00fcnlerden daha fazla idi. Anar\u015fi liselere kadar inmi\u015f, \u00fclkenin her taraf\u0131nda, her \u015fehrinde g\u00fcn ge\u00e7miyor ki hadise olmas\u0131n, anar\u015fik olay olmas\u0131n. \u00c7orum\u2019da, Kahramanmara\u015f\u2019ta alevi-s\u00fcnni \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan onlarca insan\u0131m\u0131z\u0131 kaybetmi\u015ftik. Ortal\u0131k yang\u0131n yeri idi. \u00d6yle ki; anneler sabah yolcu ettikleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ak\u015fam sa\u011f salim eve gelebileceklerinden endi\u015fe ediyorlard\u0131.<\/p><p>1980\u2019in sonbahar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yordu T\u00fcrkiye.<\/p><p>Millette b\u0131kk\u0131nl\u0131k ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kahvehaneler taran\u0131yor, mahalleler, semtler hatta il\u00e7eler iller parsel parsel b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f; bu \u015funcular\u0131n, \u015fu da buncular\u0131n diye\u2026 Polisler, \u00f6\u011fretmenler kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015f. Liseler, \u00fcniversiteler s\u00fcresiz kapat\u0131l\u0131r hale gelmi\u015fti. Evet \u00fclkede s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edilmi\u015fti. G\u00fcn\u00fcn belli saatlerinde soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasaklar\u0131 uygulan\u0131yordu. Ama nedense \u00fclkenin nerede ise sahibi haline gelmi\u015f olan askeriye pasif kalm\u0131\u015f, emniyet etkisiz halde idi. Baz\u0131 akl-\u0131 evveller \u201cOrdu nerede, ni\u00e7in y\u00f6netime el koymuyor\u201d kabilinden \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyorlard\u0131. Koyacaklard\u0131 koymas\u0131na da, \u201cihtilalin olgunla\u015fmas\u0131\u201d gerekiyordu. Yani her g\u00fcn 15-20 ki\u015finin \u00f6lmesi yetmezdi. Say\u0131 artmal\u0131yd\u0131. Artt\u0131 da\u2026<\/p><p>12 Eyl\u00fcl 1980.<\/p><p>Per\u015fembeyi Cumaya ba\u011flayan gece yar\u0131s\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f, insanlar uykuda iken tek kanall\u0131 TRT televizyon ve radyolar\u0131ndan abdesthane ibri\u011fi gibi dizilmi\u015f omuzu kalabal\u0131k pa\u015falar, dudaklar\u0131n\u0131 \u015fap\u0131rdatarak \u201cordunun y\u00f6netime el koydu\u011funu\u201d. Demokrasi bir kez daha ask\u0131da idi. Ellerini ovu\u015fturanlara g\u00fcn do\u011fmu\u015ftu. Bu sat\u0131rlar\u0131 yazan o zaman 15 ya\u015f\u0131nda idi. Mahallemizde bir erin evin kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan babam\u0131 tartaklad\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oldum.<\/p><p>\u00dclkeyi y\u00f6netenler tutuklanm\u0131\u015f. Siyasetten men edilmi\u015flerdi. S\u00fcleyman Demirel, B\u00fclent Ecevit, Necmettin Erbakan, Alparslan T\u00fcrke\u015f (daha sonra) g\u00f6zetim alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Endi\u015feli idiler. Ne olacaklar\u0131, ak\u0131betleri belli de\u011fildi. \u00dclkede daha 20 y\u0131l \u00f6nce bir ba\u015fbakan ve iki bakan idam edilmi\u015fti. Neyse ki korkulan olmad\u0131. Bir\u00e7ok siyasi ile birlikte Zincirbozan askeri \u00fcss\u00fcnde mecburi istirahata tabii tutuldular. Bu istirahat esnas\u0131nda birbirleri ile kavgal\u0131, selamla\u015fmayan, tokala\u015fmayan, cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7emeyen, liderler bol bol muhasebe yapma f\u0131rsat\u0131 buldular. Hatalar\u0131 ile y\u00fczle\u015ftiler.<\/p><p>Mecburi istirahattan sonra serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Fakat siyasi yasakl\u0131 idiler art\u0131k. Partilerinin mal varl\u0131klar\u0131na el konulmu\u015f, kendileri ve arkada\u015flar\u0131 siyasetten men edilmi\u015flerdi. Evlerine \u00e7ekilmi\u015flerdi.<\/p><p>Bir Temmuz g\u00fcn\u00fc idi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>S\u00fcleyman Demirel\u2019in Tuzla\u2019daki yazl\u0131\u011f\u0131nda dinlendi\u011fini \u00f6\u011frendim. \u00dcniversite son s\u0131n\u0131fta idim. Nereden esti ise, onu ziyaret etmek geldi i\u00e7imden. Bir telefon bulmu\u015ftum. Onun Tuzla\u2019daki evinin telefonu. Ak\u015fam vakti idi. \u00c7ekine \u00e7ekine \u00e7evirdim sokak telefonundan. \u00c7ekincemin sebebi, telefonun ona ait olup olmad\u0131\u011f\u0131, ona ait olsa bile ona ula\u015f\u0131p ula\u015famayaca\u011f\u0131m, ula\u015fsam bile randevu verip vermeyece\u011fi idi. Jetonu att\u0131m, numaray\u0131 \u00e7evirdim. Bir iki ses sonra \u201cAlo\u201d dedi kar\u015f\u0131s\u0131. Bu ses, t\u00fcm \u00e7ocuklu\u011fum ve ilk gen\u00e7li\u011fim boyunca duydu\u011fum o me\u015fhur ses, Demirel\u2019in sesi idi. Tan\u0131d\u0131m. Heyecanland\u0131m birden. Birka\u00e7 saniye sonra s\u0131k\u0131la s\u0131k\u0131la \u201cEfendim\u2026\u201d diye ba\u015flad\u0131m s\u00f6ze, kendimi tan\u0131tt\u0131m, derdimi anlatt\u0131m, d\u00f6rt arkada\u015f\u0131mla ziyaret etmek istedi\u011fimizi s\u00f6yledim. S\u00f6z\u00fcm\u00fc bitirir bitirmez \u201cTabi gen\u00e7 adam\u201d dedi, \u201cYar\u0131n 16.00 da buyurun\u201d demez mi! Ahizeyi yerine nas\u0131l b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum bile. \u00d6yle ya koca Ba\u015fbakan, 20 y\u0131l \u00fclkenin kaderinde etkili olmu\u015f S\u00fcleyman Demirel beni, hen\u00fcz 21 ya\u015f\u0131ndaki bir genci muhatap alm\u0131\u015f ve randevu vermi\u015fti. Hemen arkada\u015flar\u0131m Cevat, Mahir, \u015eerafettin ve Celal\u2019le bulu\u015ftum.\u00a0 Anlatt\u0131m olup biteni. \u0130nanmad\u0131lar ilkin. Her neyse\u2026<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Ertesi g\u00fcn Bostanc\u0131\u2019dan banliy\u00f6 trenine bindik \u00fc\u00e7 kafadar, Tuzla\u2019da indik. Hava s\u0131cak, istasyondan sahil epey uzak, taksi ile gidecek para yok. Y\u00fcr\u00fc babam y\u00fcr\u00fc\u2026 Saat 15.30 gibi mekana vas\u0131l olduk. Y\u0131llarca koruma m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan, pala b\u0131y\u0131kl\u0131 bir abi kar\u015f\u0131lad\u0131 bizi.\u00a0 Oturduk g\u00f6lgede solukland\u0131k, su ikram etti. Tam saat 16.00 da bizi i\u00e7eri ald\u0131. Zeminde balkonda bir b\u00fcy\u00fck masa, \u00fcst\u00fcnde evraklar, dergiler kitaplar. Ayakta kar\u015f\u0131lad\u0131 bizi. Beyaz \u00e7izgili bir ceket, mavi g\u00f6mlek bug\u00fcn keten oldu\u011funa kanaat getirdi\u011fin bir pantolon ve en \u00e7ok dikkatimi \u00e7eken kravat\u0131 ve tabii vazge\u00e7ilmez aksesuar\u0131 olan alt\u0131n kravat i\u011fnesi. Oturmadan elimden tuttu \u201cBuras\u0131 nedir?\u201d dedi iki metre uza\u011f\u0131m\u0131zda kenara vuran denizi g\u00f6sterdi. \u201cDeniz efendim\u201d dedim.<\/p><p>\u201cBen nas\u0131l giyinmi\u015fim?\u201d<\/p><p>\u201cKravatl\u0131 Sn. ba\u015fbakan\u0131m\u2026\u201d<\/p><p>\u201cNi\u00e7in, bu s\u0131cakta bu haldeyim?\u201d<\/p><p>\u201c\u2026\u2026..\u201d<\/p><p>\u201cSizin i\u00e7in, milletim i\u00e7in. \u00c7al\u0131\u015f\u0131yorum. G\u00f6receksiniz beni bir kenara atamayacaklar\u2026\u201d<\/p><p>\u201c!?!?\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-c60227c elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default sc_fly_static\" data-id=\"c60227c\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-extended\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f733e17 sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"f733e17\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13302ed sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"13302ed\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"749\" src=\"https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-1024x749.jpg\" class=\"lazyload_inited attachment-large size-large wp-image-16565\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-1024x749.jpg 1024w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-300x220.jpg 300w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-768x562.jpg 768w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-1536x1124.jpg 1536w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-16x12.jpg 16w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-370x271.jpg 370w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-1290x944.jpg 1290w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-1080x790.jpg 1080w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-865x633.jpg 865w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456-642x470.jpg 642w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/345436456.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-24a8844 sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"24a8844\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-99c7cd4 sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"99c7cd4\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-4d14263 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default sc_fly_static\" data-id=\"4d14263\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-extended\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4586ce1 sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"4586ce1\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c39e76a sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c39e76a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u00dczeri cam, ayaklar\u0131 ve iskeleti ferforje olan bir masan\u0131n etraf\u0131nda yine ferforje sandalyelere oturduk.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Konu\u015ftu, konu\u015ftu, konu\u015ftu\u2026<\/p><p>Anlatt\u0131 da anlatt\u0131\u2026<\/p><p>Demokrasi, asker, e\u011fitim, \u00fcniversite, K\u0131br\u0131s\u2026<\/p><p>Din-Devlet ili\u015fkisi, Laiklik, Anavatan Partisi, Halk\u00e7\u0131 Parti\u2026<\/p><p>G\u00fcne\u015f denizin \u00fczerinden batmak \u00fczere idi.<\/p><p>Rahmetli Nazmiye Han\u0131m ilk \u00e7ay\u0131m\u0131z\u0131 o ikram etmi\u015fti.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>***<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Allah vergisi bir konu\u015fma kabiliyeti ve rakam haf\u0131zas\u0131 vard\u0131.<\/p><p>Rakamlar havada u\u00e7u\u015fuyor, ama bir insicam i\u00e7erisinde idi.<\/p><p>Biz \u00fc\u00e7 \u00f6\u011frenci onu kemal-i dikkatle dinliyorduk. Bizim Mahir, ha bire not al\u0131yordu.<\/p><p>Fakat benim muz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m \u00fczerimde olmal\u0131 ki; bir taraftan dinliyorum, di\u011fer taraftan da \u00e7evreyi -g\u00fcya- inceliyordum. En \u00e7ok dikkatimi \u00e7eken Demirel\u2019in k\u0131yafeti idi. Nemli \u0130stanbul yaz\u0131nda kravat, kravat i\u011fnesi, kravat mendili\u2026<\/p><p>Her detay yerli yerinde.<\/p><p>Zaman zaman masadaki sar\u0131 renkli albenili bir kalem ile \u00f6n\u00fcndeki ka\u011f\u0131da notlar al\u0131yor, \u00e7o\u011fu zaman da elinde evirip \u00e7eviriyordu.<\/p><p>Kalem g\u00fczel, onu tutan el, memleketin \u00f6nemli bir siyaset\u00e7isi.<\/p><p>Akl\u0131mdan neler ge\u00e7miyordu ki?<\/p><p>Bu kalemi ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde kulland\u0131 m\u0131?<\/p><p>Kulland\u0131 ise, hangi kararlar\u0131 imzalad\u0131?<\/p><p>12 Eyl\u00fcl Darbesi oldu\u011funda bu kalem cebinde mi idi?<\/p><p>Zincirbozan\u2019dan mektuplar\u0131 bu kalem ile mi yazd\u0131?<\/p><p>Sorular, sorular\u2026<\/p><p>Merhum kaleme kar\u015f\u0131 ilgimi fark etti de g\u00f6z\u00fcme sokarcas\u0131na ilgi oda\u011f\u0131 haline getirmeye mi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu acaba?<\/p><p>\u0130\u00e7im i\u00e7imi yiyordu. Nas\u0131l yapard\u0131m da kaleme bakar gibi yap\u0131p elime al\u0131p incelerdim. Sahi elinden al\u0131p incelesem, ya da direk onu ondan istesem nas\u0131l olurdu?<\/p><p>\u201c\u00c7ok \u00e7ok reddedilirdim. Daha \u00f6tesi yok ya!\u201d diye ge\u00e7irdim i\u00e7imden.<\/p><p>O konu\u015fuyor ben kafay\u0131 iyice kaleme takm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p><p>Birden \u00e7ocuksu bir duygu ile; \u201cSay\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m Kaleminiz\u2026\u201d demeye kalmadan. Kendine mahsus bir g\u00fcl\u00fcmseme ile gerdan k\u0131v\u0131rarak \u201cFark\u0131nday\u0131m, \u00e7ok sevdin galiba\u2026\u201d dedi ve uzatt\u0131 kalemi bana.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Biz ona bir kutu \u00e7ikolata g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p><p>\u201cNazmiye! \u00c7ocuklar\u0131n hediyelerini getirir misiniz?\u201d dedi. Rahmetli Nazmiye han\u0131m \u201cDemirel, sizin koltu\u011funuzun yan\u0131nda\u201d dedi.<\/p><p>Belli ki ayr\u0131lma vakti de gelmi\u015fti.<\/p><p>Aya\u011fa kalkt\u0131k.<\/p><p>Mahirin elinde k\u0131r\u0131k d\u00f6k\u00fck bir foto\u011fraf makinesi vard\u0131.<\/p><p>\u201cEfendim bir foto\u011fraf\u2026\u201d<\/p><p>\u201cTabii \u00e7ocuklar. Bir masan\u0131n etraf\u0131nda, bir de denizi arkam\u0131za alal\u0131m. G\u00fcn bat\u0131m\u0131 \u00e7ok g\u00fczel\u2026\u201d<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00d6yle de yapt\u0131k.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Sonra e\u011fildi, \u00fc\u00e7 adet dikd\u00f6rtgen \u015feklinde ince paket vard\u0131. Birini, Mahir\u2019e, di\u011ferini Cevat\u2019a, \u015eerafettin\u2019e ve Celal\u2019e verdi. \u201cBu da sana M\u00fchendis bey\u201d dedi. Kalemi uzatt\u0131. \u201cAma sana kravat yok\u201d dedi yine g\u00fcl\u00fcmseyerek. Paketlerin i\u00e7inde ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015ftik. Ve fakat hi\u00e7 umurumda de\u011fildi. Kaleme \u00e7ok sevindi\u011fimi belli etmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum, ay\u0131p olmas\u0131n diye. Ald\u0131m. Te\u015fekk\u00fcr ettik. Ayr\u0131l\u0131rken bize bah\u00e7ede on be\u015f- yirmi ad\u0131m e\u015flik etti. Sonra g\u00f6revliler e\u015fli\u011finde konuttan ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1783f15 sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"1783f15\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1532f58 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default sc_fly_static\" data-id=\"1532f58\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-extended\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f63ccd4 sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"f63ccd4\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8777af4 sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8777af4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"687\" src=\"https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-1024x687.jpg\" class=\"lazyload_inited attachment-large size-large wp-image-16566\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-1024x687.jpg 1024w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-300x201.jpg 300w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-768x516.jpg 768w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-1536x1031.jpg 1536w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-18x12.jpg 18w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-370x248.jpg 370w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-1290x866.jpg 1290w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-1080x725.jpg 1080w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-865x581.jpg 865w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546-642x431.jpg 642w, https:\/\/www.tukid.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/456546546.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ac375fd sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"ac375fd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-486c8cc sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"486c8cc\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-db87669 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default sc_fly_static\" data-id=\"db87669\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-extended\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-5ee1a7f sc_content_align_inherit sc_layouts_column_icons_position_left sc_fly_static\" data-id=\"5ee1a7f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-175bb75 sc_fly_static elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"175bb75\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>21-22 ya\u015f\u0131ndaki bir gen\u00e7 i\u00e7in \u00e7ok g\u00fczel bir hat\u0131ra idi.<\/p><p>Arkada\u015flar mutlu, ben mutlu.<\/p><p>Ama beni as\u0131l mutlu eden elimdeki kalem. Demirel\u2019in kalemi, dolma kalemi. \u00d6ylesine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya tutuyordum ki bir ara avucumun terledi\u011fini hissettim.<\/p><p>Eve geldim. \u0130lk i\u015fim bir mercek alarak kalemi incelemeye ba\u015flad\u0131m. Bug\u00fcn bile en b\u00fcy\u00fck keyfimdir yeni bir kalemi mercek alt\u0131nda en ince detay\u0131na kadar incelemek.<\/p><p>Dupont marka alt\u0131n kaplama bir kalem. Ucu 18 ayar alt\u0131n.<\/p><p>Kalemin alt\u0131n olmas\u0131 elbette g\u00fczeldi. Fakat daha g\u00fczeli sonradan tekrar ba\u015fbakan ve cumhurba\u015fkan\u0131 olarak \u00fclkeye hizmet edecek olan Say\u0131n S\u00fcleyman Demirel\u2019in kullanm\u0131\u015f oldu\u011fu kalem olmas\u0131 idi.<\/p><p>37 senedir o kalemi di\u011fer kalemlerim i\u00e7inde ayr\u0131 bir yerde saklar\u0131m.\u00a0 Ama yaln\u0131z de\u011fil. Zira Zincirbozan\u2019da mecburi arkada\u015fl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 merhum Ecevit ve Merhum Erbakan\u2019\u0131n kalemlerinin yan\u0131nda\u2026 Tabii ki bug\u00fcnk\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Sn. Erdo\u011fan\u2019\u0131n kalemleri ile birlikte\u2026<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PROF. DR. MUH\u0130TT\u0130N \u015e\u0130M\u015eEK&#8217;\u0130N KALEM\u0130NDEN S\u00fcleyman Demirel&#8217;in Tarih Kokan Alt\u0131n Kalemi \u00dccra bir Anadolu kasabas\u0131nda do\u011fmu\u015f, b\u0131rak\u0131n\u0131z kasabay\u0131 ilinde bile lise olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Afyon\u2019da leyl-i meccani okumu\u015f. Sonra d\u00f6neminin en \u00f6nemli \u00fcniversitesi (\u015fimdi de \u00f6yle ya) olan \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesine girmi\u015f. Ba\u015far\u0131 ile bitirmi\u015f. Devlet onu Amerika\u2019ya g\u00f6ndermi\u015f tekrar \u00fclkesine d\u00f6nerek \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta genel&hellip;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":16442,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-16490","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16490"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16569,"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16490\/revisions\/16569"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tukid.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}